Aap Noot Mies in Apeldoorn, boek met verhalen over de geschiedenis van het lager onderwijs in Apeldoorn

Geplaatst door op dinsdag 28 mei 2013

boek Aap Noot Mies in ApeldoornAan het eind van het schooljaar 2012/2013 neemt algemeen directeur Otto Meulenbeek, afscheid van Leerplein055. Otto Meulenbeek bereikt in juli zijn pensioendatum en ter gelegenheid van zijn afscheid geeft Leerplein055 een boek uit met verhalen uit de historie van het lager onderwijs in Apeldoorn.

Op 19 juni a.s. verschijnt het boek Aap Noot Mies in Apeldoorn; een boek vol verhalen  uit de boeiende geschiedenis van het openbaar lager onderwijs in Apeldoorn. Het decor bestaat uit de landelijke ontwikkelingen in het basisonderwijs en de ontwikkeling van Apeldoorn vanaf het midden van de negentiende eeuw. Schrijver van het boek is Dr. Wim H. Nijhof. Wim Nijhof is thuis in de geschiedenis van Apeldoorn en schrijft er regelmatig over. Van zijn hand verschenen meerdere boeken over Apeldoorn.

Het boek gaat € 19,95 kosten en zal bij meerdere boekwinkels in Apeldoorn verkocht worden. Meer informatie over de verkooppunten volgt. 

Rijke historie
Dit boek staat vol verhalen over de rijke historie van het lager onderwijs in Apeldoorn. Verhalen over de vroegste scholen uit begin van de zeventiende eeuw, toen schoolmeesters ook koster, voorzanger en grafdelver waren. De eerste schoolmeester kreeg van dominee en schout een lovend getuigschrift. Verhalen ook over rijkeluisscholen en armenscholen, over christelijke scholen in allerlei gradaties, over een Joodse school, over katholieke scholen en vooral over openbare lagere scholen, later de openbare basisscholen, in Apeldoorn. Dat al die richtingen wel eens botsten, was onvermijdelijk.

Als een rode draad loopt door dit boek de nationale onderwijskwestie, die in 1878 in Apeldoorn ontbrandde. Vertegenwoordigers van de bijzondere scholen waren zeer teleurgesteld door de nationale wetgeving die de staatsscholen wél steunde. Ze boden op 3 augustus 1878 namens bijna een half miljoen protestanten en katholieken koning Willem III in de Audiëntiezaal van paleis Het Loo een verzoekschrift aan. Hun verzoek was de nieuwe wet niet te ondertekenen, maar Willem III kon niet anders, veertien dagen later zette hij zijn handtekening. De schoolstrijd ontplofte daarna in alle hevigheid.

De groei van het aantal lagere scholen in Apeldoorn hield gelijke tred met de ontwikkeling van het heidedorpje – een dorpskern in een krans van buurschappen die elk een eigen school hadden – tot de twaalfde stad van Nederland. Dat decor heeft de auteur in dit boek ook geschilderd.

Rijkeluisschooltje aan Mariastraat, School No. 12 voor arme kinderen
In de Mariastraat, op de plek waar nu een kantoorboekhandel is gevestigd, stond het eerste schoolgebouw in Apeldoorn, toen de straat nog de Ste.Mariënstraat heette. Tot kort voor de Tweede Wereldoorlog was het een openbaar lagere school, vroeger School No. 2, toen de fantasie van dorpsbestuurders niet ver reikte, elke school kreeg simpelweg een nummer.

Het schooltje, wit, met vier puntdaken, werd in 1806 gebouwd. In 1808 schonk Apeldoorns weldoener en nationale zeeheld Jan Hendrik van Kinsbergen een bedrag van vijfhonderd gulden voor de bouw en inrichting van een uitbreiding van deze dorpsschool aan de Mariastraat.
In 1831 werd de school ‘verbeterd’ en in de loop van de volgende jaren werden enkele lokaaltjes bijgebouwd. De school kreeg het stempel van rijkeluisschool, toen in 1876 de zogenoemde ‘armenschool’, School No. 12, op de hoek van de Stationsstraat en de Kanaalstraat, in gebruik werd genomen.

Over de schrijver
Dr. Wim H. Nijhof (Enschede, 1939) is historicus en publicist. Jarenlang was hij journalist (onder meer bij Het Vrije Volk in Apeldoorn) en communicatieadviseur. Hij studeerde politicologie en communicatiewetenschap aan de Universiteit van Amsterdam (1981-1985) en promoveerde in 2008 op een proefschrift over leven en werken van de Twentse textielfabrikant dr. J.H. van Heek, een internationaal erkend kunstverzamelaar. Hij is thuis in de geschiedenis van Apeldoorn en schrijft er regelmatig over. Van zijn hand verschenen onder meer Sporen van Oranje en Vensters op het Verleden van Apeldoorn.